ปวดเอวข้างเดียว ร้าวลงท้องน้อย คลื่นไส้ ใช่อาการนิ่วในไตไหม?

เลือกอ่าน

อาการปวดบริเวณบั้นเอวหรือสีข้างข้างเดียวอย่างรุนแรง ปวดเป็นพัก ๆ หรือเป็นระลอก และอาจร้าวลงท้องน้อยหรือขาหนีบ ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน หรือปัสสาวะเป็นเลือด เป็นลักษณะที่พบได้ในนิ่วทางเดินปัสสาวะ โดยเฉพาะเมื่อนิ่วเคลื่อนลงท่อไต แต่ไม่สามารถยืนยันว่าเป็นนิ่วจากอาการเพียงอย่างเดียวได้

นิ่วในไต (Kidney Stone) คือก้อนผลึกที่เกิดจากแร่ธาตุและสารต่าง ๆ ในน้ำปัสสาวะรวมตัวกัน นิ่วบางก้อนอาจอยู่ในไตโดยแทบไม่มีอาการ แต่เมื่อก้อนนิ่วเคลื่อนเข้าสู่ท่อไต ซึ่งเป็นท่อเล็ก ๆ ที่นำปัสสาวะจากไตไปยังกระเพาะปัสสาวะ อาจทำให้เกิดการอุดตันและท่อไตบีบตัว จนมีอาการปวดมากตามมา

ดังนั้น คนที่มีอาการ “ปวดเอวข้างเดียว” ไม่จำเป็นต้องเป็นนิ่วทุกคน แต่ถ้ารูปแบบการปวดมีลักษณะร้าวลงท้องน้อยหรือขาหนีบ และมีคลื่นไส้หรือปัสสาวะผิดปกติร่วมด้วย ก็ควรตรวจหาสาเหตุ

ปวดเอวข้างเดียว ร้าวลงท้องน้อย ใช่อาการนิ่วในไตไหม?

อาจเป็นได้ โดยเฉพาะหากปวดบริเวณบั้นเอวหรือสีข้างด้านเดียว ปวดรุนแรงเป็นระลอก และอาการร้าวลงมาบริเวณท้องน้อยหรือขาหนีบ ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน หรือความผิดปกติของปัสสาวะ

อาการปวดจากนิ่วที่เคลื่อนเข้าไปในท่อไตมักเกิดค่อนข้างรุนแรง และความปวดอาจไม่ได้คงที่ตลอดเวลา บางช่วงปวดมากแล้วลดลง ก่อนกลับมาปวดอีกครั้ง เนื่องจากท่อไตเกิดการบีบตัวเพื่อพยายามดันก้อนนิ่วลงมา

ตำแหน่งของอาการปวดก็สามารถเปลี่ยนตามตำแหน่งของก้อนนิ่วได้ เช่น เริ่มจากบริเวณด้านหลังหรือสีข้างใต้ชายโครง แล้วค่อย ๆ ร้าวลงสู่ท้องน้อยหรือขาหนีบเมื่อนิ่วเคลื่อนต่ำลงในท่อไต

อย่างไรก็ตาม อาการปวดเอวจากนิ่วไม่ได้มีรูปแบบเหมือนกันทุกคน และนิ่วบางก้อนอาจไม่ทำให้เกิดอาการจนกว่าจะเริ่มเคลื่อนหรือเกิดการอุดตัน

นิ่วในไตมักปวดตรงไหน และมีอาการอะไรอีกบ้าง?

นอกจากอาการปวดบั้นเอวหรือสีข้าง นิ่วในทางเดินปัสสาวะยังอาจทำให้ปัสสาวะมีเลือด ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะบ่อย คลื่นไส้ หรืออาเจียนได้ โดยอาการจะแตกต่างกันตามตำแหน่งและการอุดตันของก้อนนิ่ว

สิ่งที่สังเกต	ลักษณะที่อาจพบในนิ่วทางเดินปัสสาวะ
ตำแหน่งที่ปวด	บั้นเอว สีข้าง หรือด้านหลังใต้ชายโครงข้างใดข้างหนึ่ง
อาการปวดร้าว	อาจร้าวลงท้องน้อย ขาหนีบ หรือบริเวณอวัยวะเพศ
ลักษณะการปวด	ปวดรุนแรง ปวดเป็นพัก ๆ หรือเป็นระลอก
อาการทางท้อง	คลื่นไส้หรืออาเจียน
สีปัสสาวะ	อาจมีสีชมพู แดง หรือน้ำตาลจากเลือดปน
การปัสสาวะ	อาจแสบขัด ปัสสาวะบ่อย ปัสสาวะครั้งละน้อย หรือปัสสาวะลำบาก

การไม่มีเลือดที่มองเห็นได้ในปัสสาวะก็ไม่ได้หมายความว่าไม่มีนิ่ว เพราะผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องมีทุกอาการ และนิ่วบางก้อนอาจไม่มีอาการชัดเจนในช่วงแรก

หมายเหตุ: อาการเหล่านี้ใช้ช่วยสังเกตเบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถใช้ยืนยันว่าเป็นนิ่วได้

ปวดเอวข้างเดียว อาจเกิดจากอะไรได้อีก?

ปวดเอวหรือสีข้างข้างเดียวไม่ได้เกิดจากนิ่วเพียงอย่างเดียว อาจเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อและกระดูกสันหลัง การติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะหรือไต รวมถึงโรคของอวัยวะในช่องท้องหรืออุ้งเชิงกรานบางชนิดได้

หากอาการสัมพันธ์กับการขยับตัว ยกของ หรือเปลี่ยนท่าทาง และไม่มีอาการทางปัสสาวะ อาจเกี่ยวข้องกับกล้ามเนื้อหรือโครงสร้างบริเวณหลังมากกว่า

แต่ถ้ามี ปวดเอวหรือสีข้างร่วมกับไข้ หนาวสั่น อ่อนเพลีย คลื่นไส้ หรือปัสสาวะแสบขัด ต้องระวังภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะหรือการติดเชื้อที่ไต โดยเฉพาะหากมีนิ่วอุดตันร่วมด้วย เพราะการอุดตันสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนได้

นอกจากนี้ อาการปวดบริเวณท้องหรือเอวบางตำแหน่งยังอาจสัมพันธ์กับโรคของระบบทางเดินอาหารหรืออวัยวะในอุ้งเชิงกรานได้ จึงควรดูทั้งตำแหน่ง ลักษณะการปวด และอาการร่วม ไม่ควรสรุปจากคำว่า “ปวดเอว” เพียงอย่างเดียว

สงสัยเป็นนิ่ว ต้องตรวจอะไรบ้าง?

หากสงสัยนิ่ว แพทย์จะพิจารณาลักษณะอาการ ตรวจร่างกาย ตรวจปัสสาวะ และอาจตรวจเลือดหรือทำอัลตราซาวด์หรือ CT เพื่อดูว่ามีก้อนนิ่วหรือไม่ อยู่ตำแหน่งใด มีขนาดเท่าใด และมีการอุดตันหรือภาวะแทรกซ้อนหรือไม่

1. ตรวจปัสสาวะ

การตรวจปัสสาวะช่วยดูว่ามีเลือด เม็ดเลือดขาว หรือสัญญาณของการติดเชื้อร่วมด้วยหรือไม่

ในบางกรณี แพทย์อาจตรวจปัสสาวะเพิ่มเติมเพื่อหาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเกิดนิ่ว โดยเฉพาะในผู้ที่เป็นนิ่วซ้ำ

2. ตรวจเลือด

อาจตรวจเพื่อประเมินการทำงานของไต และดูสารบางชนิดที่สัมพันธ์กับการเกิดนิ่ว เช่น แคลเซียมหรือกรดยูริก ตามความเหมาะสมของแต่ละคน

3. ตรวจภาพของระบบทางเดินปัสสาวะ

การตรวจอย่าง อัลตราซาวด์หรือ CT สามารถช่วยดูตำแหน่งและขนาดของก้อนนิ่ว รวมถึงดูว่ามีการอุดตันของทางเดินปัสสาวะหรือไม่ โดยแพทย์จะเลือกวิธีตรวจตามอาการและสถานการณ์ของผู้ป่วย

การพบว่านิ่วมีขนาดเท่าไรและอยู่ตรงไหนมีความสำคัญต่อการวางแผนรักษา เพราะนิ่วบางก้อนสามารถผ่านออกมาเองได้ ขณะที่บางก้อนอาจต้องใช้วิธีรักษาเพิ่มเติม

อาการแบบไหนควรรีบไปโรงพยาบาล?

ควรรีบได้รับการประเมินหากปวดเอวหรือสีข้างรุนแรงมาก ปวดร่วมกับไข้หรือหนาวสั่น อาเจียนจนรับประทานอาหารหรือน้ำไม่ได้ ปัสสาวะเป็นเลือดมาก ปัสสาวะลำบากหรือปัสสาวะไม่ออก

อาการที่ไม่ควรรอดูเอง ได้แก่

ปวดรุนแรงจนหาท่าที่สบายไม่ได้
ปวดร่วมกับคลื่นไส้หรืออาเจียนมาก
มีไข้หรือหนาวสั่นร่วมกับอาการปวด
ปัสสาวะเป็นเลือด
ปัสสาวะลำบากหรือปัสสาวะไม่ออก
อาการปวดหรืออาการทั่วไปทรุดลงอย่างรวดเร็ว

โดยเฉพาะ ปวดเอวหรือสีข้างร่วมกับไข้หรือหนาวสั่น ไม่ควรคิดว่าเป็นเพียงอาการปวดจากก้อนนิ่ว เพราะอาจมีการติดเชื้อร่วมด้วย และหากทางเดินปัสสาวะมีการอุดตันร่วมกับการติดเชื้อ จะเป็นภาวะที่ต้องได้รับการประเมินและรักษาอย่างรวดเร็ว

หากมีอาการปวดรุนแรงมากหรือปัสสาวะไม่ออก ไม่ควรพยายามดื่มน้ำปริมาณมากเพื่อ “ดันนิ่ว” ด้วยตัวเอง แต่ควรไปตรวจหาสาเหตุและดูว่ามีการอุดตันหรือไม่ก่อน

สรุป: ปวดเอวร้าวลงท้องร่วมกับคลื่นไส้ ควรสังเกตอะไร

อาการ ปวดบั้นเอวหรือสีข้างข้างเดียว ปวดเป็นระลอก ร้าวลงท้องน้อยหรือขาหนีบ และมีคลื่นไส้ อาเจียน หรือปัสสาวะผิดปกติร่วมด้วย เป็นรูปแบบที่พบได้ในนิ่วทางเดินปัสสาวะ โดยเฉพาะเมื่อนิ่วเคลื่อนเข้าสู่ท่อไต แต่ต้องตรวจเพิ่มเติมจึงจะยืนยันสาเหตุได้

หากมีอาการปวดรุนแรง มีไข้ หนาวสั่น ปัสสาวะไม่ออก หรืออาเจียนมาก ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว เพราะอาจมีการอุดตันหรือการติดเชื้อร่วมด้วย

หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพโดยรวม สามารถเข้ามาปรึกษา หมอต้น และทีมแพทย์แผนไทยประยุกต์ ที่ Avatar Clinic เพื่อช่วยทบทวนพฤติกรรมการดื่มน้ำ อาหาร โรคประจำตัว ยา สมุนไพร หรือผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ใช้อยู่ พร้อมให้คำแนะนำในการดูแลตัวเองอย่างเหมาะสม โดยไม่ทดแทนการตรวจวินิจฉัยและการรักษานิ่วหรือภาวะอุดตันของระบบทางเดินปัสสาวะจากแพทย์แผนปัจจุบัน

สอบถามรายละเอียดหรือปรึกษา Avatar Clinic ได้ที่
โทร: 087-622-2223

Q&A: คำถามยอดฮิตเรื่องนิ่วในไต

Q: นิ่วในไตทำให้ปวดเอวข้างเดียวได้ไหม?

A: ได้ นิ่วที่ไตหรือท่อไตข้างใดข้างหนึ่งอาจทำให้ปวดบริเวณบั้นเอว สีข้าง หรือด้านหลังของข้างนั้น โดยเฉพาะเมื่อนิ่วเริ่มเคลื่อนหรือทำให้เกิดการอุดตัน

Q: นิ่วในไตทำให้ปวดร้าวลงท้องน้อยได้ไหม?

A: ได้ เมื่อนิ่วเคลื่อนลงมาตามท่อไต อาการปวดอาจเริ่มจากสีข้างหรือด้านหลังและร้าวลงสู่ท้องน้อยหรือขาหนีบ รวมถึงตำแหน่งของความปวดอาจเปลี่ยนตามการเคลื่อนของก้อนนิ่ว

Q: เป็นนิ่วต้องมีเลือดในปัสสาวะทุกคนไหม?

A: ไม่จำเป็น นิ่วสามารถทำให้ปัสสาวะเป็นเลือดได้ แต่ผู้ที่เป็นนิ่วไม่จำเป็นต้องมีเลือดที่มองเห็นด้วยตาเปล่าทุกคน และบางก้อนอาจไม่มีอาการชัดเจนจนกว่าจะเคลื่อนหรือเกิดการอุดตัน

Q: ปวดเอวร่วมกับไข้ เป็นนิ่วได้ไหม?

A: เป็นได้ แต่ควรรีบพบแพทย์ เพราะไข้หรือหนาวสั่นร่วมกับปวดเอวหรือสีข้างอาจบ่งถึงการติดเชื้อ โดยเฉพาะหากมีนิ่วอุดตันทางเดินปัสสาวะร่วมด้วย ไม่ควรรอดูอาการเอง

อ้างอิงข้อมูล

ยังมีบทความสาระน่ารู้ด้านสุขภาพอื่น ๆ อีกมากมาย สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ บทความด้านสุขภาพน่ารู้ โดย Avatar Clinic